Hệ thống điện âm tường là chuẩn mực xây dựng trong kiến trúc hiện đại nhờ mang lại tính thẩm mỹ cao và sự an toàn trong sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, do toàn bộ hệ thống đường dây đều được giấu kín phía sau những lớp bê tông và thạch cao, việc phát hiện và xử lý sự cố sẽ trở nên vô cùng phức tạp khi có trục trặc xảy ra.
Trong số đó, hiện tượng dây điện âm tường bị chập (đoản mạch) là một trong những sự cố đáng sợ nhất. Nó khiến aptomat sập liên tục, gây mất điện cục bộ hoặc toàn bộ ngôi nhà, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ phóng điện gây cháy nổ từ bên trong tường. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các nguyên nhân gốc rễ, hướng dẫn bạn cách dò tìm vị trí chập ngầm chính xác và giải pháp phòng ngừa triệt để bằng cách lựa chọn vật tư chất lượng cao ngay từ đầu.
Chập điện âm tường xảy ra khi hai dây dẫn điện (dây pha và dây trung tính) hoặc dây pha với dây tiếp địa vô tình tiếp xúc trực tiếp với nhau tại một vị trí nào đó bên trong bức tường. Do không đi qua bất kỳ thiết bị tiêu thụ điện (phụ tải) nào, điện trở của mạch lúc này đột ngột giảm về mức gần bằng không, làm cho cường độ dòng điện tăng vọt lên gấp hàng trăm lần một cách tức thì.
Bạn có thể dễ dàng nhận biết hệ thống điện âm tường nhà mình đang bị chập qua các dấu hiệu điển hình sau:
Aptomat (CB) nhảy liên tục: Cứ mỗi khi bạn gạt aptomat lên, nó ngay lập tức sập xuống kèm theo tiếng “tạch” lớn, ngay cả khi bạn đã rút hết toàn bộ phích cắm của các thiết bị điện trong nhà.
Tiếng nổ nhỏ hoặc tiếng xèo xèo: Đôi khi bạn có thể nghe thấy những âm thanh lạ phát ra từ một vị trí cố định trên bức tường.
Mùi khét sinh ra từ tường hoặc ổ cắm: Lớp vỏ nhựa của dây điện khi bị chập sẽ cháy chảy và tỏa ra mùi khét rất đặc trưng, đôi khi kèm theo vết ố đen loang lổ trên bề mặt sơn tường.
Việc tìm ra nguyên nhân chính xác là chìa khóa để bạn đưa ra phương án xử lý dứt điểm, tránh để sự cố lặp lại trong tương lai.
Đây là nguyên nhân hàng đầu tại các nước có khí hậu nhiệt đới ẩm. Khi ngôi nhà bị thấm nước từ hộp kỹ thuật, nhà vệ sinh tầng trên, hoặc nước mưa ngấm qua khe nứt tường ngoài vào trong.
Nhiều thợ điện khi thi công trước đó đã bỏ qua công đoạn luồn dây vào ống bọc bảo vệ mà đi dây trực tiếp vào lớp gạch trát. Khi tường bị ẩm, nước sẽ ngấm qua lớp vỏ nhựa cách điện đã bị bão hóa theo thời gian, làm rò rỉ điện và tạo nhịp cầu dẫn điện giữa hai dây pha và trung tính, gây ra hiện tượng chập mạch.
Lỗi này thường xảy ra khi gia chủ tiến hành cải tạo nhà, lắp đặt thêm các thiết bị treo tường như tivi, tranh ảnh, rèm cửa, hoặc tủ bếp. Do không có bản vẽ sơ đồ mạch điện âm tường ban đầu, thợ khoan đã vô tình cho mũi khoan đâm xuyên qua ống ruột gà và cắt đứt hoặc làm chạm chập các lõi đồng bên trong lại với nhau.
Khi các đường dây điện âm tường phải gánh một lượng dòng điện vượt quá công suất thiết kế (do bật quá nhiều thiết bị nặng tải cùng lúc), lõi đồng sẽ sinh nhiệt cao liên tục. Nhiệt lượng này không thể tản ra ngoài do bị bao bọc kín bởi lớp vữa bê tông. Sau một thời gian, lớp vỏ nhựa cách điện PVC bên ngoài bị “lão hóa”, trở nên giòn, co móp hoặc nóng chảy hoàn toàn, khiến các lõi đồng trần chạm vào nhau.
Nếu công trình sử dụng các loại ống luồn dây rẻ tiền, giòn hoặc tại các điểm hở ở hộp chia ngả (hộp bấu nối) âm tường không được đậy nắp kín, chuột và gián rất dễ chui vào làm tổ. Chúng có thói quen gặm nhấm và sẽ mài răng vào các sợi dây điện, làm mất đi lớp vỏ bảo vệ cách điện và gây ra sự cố đoản mạch nghiêm trọng.
Dò tìm vị trí chập ngầm được ví như việc “bắt bệnh” mà không nhìn thấy bệnh nhân. Để thực hiện, bạn cần tiến hành theo quy trình từng bước cô lập vùng sự cố một cách khoa học.
Đây là cách đơn giản nhất mà không cần đến các thiết bị đắt tiền, dựa trên nguyên lý loại trừ dần để tìm ra phân đoạn dây bị hỏng.
Rút toàn bộ phích cắm của tất cả các thiết bị điện (tủ lạnh, tivi, quạt…) ra khỏi các ổ cắm trên tường trong khu vực nghi ngờ.
Nếu nhà bạn có tủ điện tổng sử dụng các aptomat nhánh cho từng tầng hoặc từng phòng, hãy gạt tất cả các aptomat nhánh này xuống (vị trí OFF) rồi bật aptomat tổng lên. Sau đó, bật lần lượt từng aptomat nhánh lên. Khi bạn bật đến aptomat của phòng nào mà aptomat tổng lập tức nhảy sập xuống, thì chính xác phòng đó đang chứa đoạn dây bị chập.
At phòng bị xác định có lỗi, hãy tìm các nắp hộp bấu nối tròn hoặc vuông trên tường. Mở nắp ra và tiến hành dùng kìm cắt tách rời các nhánh dây đi về các ổ cắm hoặc bóng đèn khác nhau. Tiếp tục bật lại aptomat để xem nhánh nào làm nhảy át. Nhánh nào làm nhảy át thì đoạn dây từ hộp nối đó đến ổ cắm đó chính là đoạn dây đang bị chập ngầm.
Đối với các hệ thống điện phức tạp hoặc khi phương pháp thủ công không mang lại kết quả, thợ điện chuyên nghiệp sẽ sử dụng các công nghệ dò tìm hiện đại.
Thiết bị này hoạt động dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ hoặc phản xạ xung radar. Bạn chỉ cần bật máy và rà sát trên bề mặt tường dọc theo đường đi của dây điện. Khi đi qua vị trí dây điện bình thường, máy sẽ báo đèn xanh hoặc phát tiếng bíp đều đặn. Nhưng khi đến đúng vị trí dây bị đứt hoặc bị chập cháy, máy sẽ phát tín hiệu cảnh báo liên tục hoặc hiển thị biểu tượng báo lỗi trên màn hình LCD. Đây là cách giúp bạn định vị chính xác vị trí cần đục tường đến từng centimet.
Chuyển đồng hồ vạn năng về thang đo điện trở hoặc thang đo thông mạch (phát tiếng kêu). Sau khi đã ngắt hoàn toàn nguồn điện tổng, bạn kẹp hai đầu que đo của đồng hồ vào dây pha và dây trung tính của đoạn dây nghi ngờ. Nếu đồng hồ phát tiếng bíp liên tục hoặc giá trị điện trở hiển thị về mức 0, điều đó khẳng định chắc chắn đoạn dây đó đã bị chập dính vào nhau ở một điểm nào đó bên trong tường.
Khi đã tìm ra chính xác phân đoạn dây hoặc vị trí bị chập, tùy thuộc vào cách thi công ban đầu mà bạn áp dụng một trong hai giải pháp sau:
Đây là trường hợp may mắn nhất. Bạn không cần phải đục phá tường. Hãy tháo đầu dây tại hộp bấu nối, sử dụng sợi dây bị chập làm dây mồi, buộc chặt đầu sợi dây điện mới vào đó rồi tiến hành rút sợi dây cũ ra từ đầu kia của ống. Sợi dây mới sẽ tự động được kéo vào thế chỗ một cách nhẹ nhàng.
Với trường hợp này, bạn bắt buộc phải dùng máy cắt gạch và đục một phần nhỏ mảng tường tại đúng vị trí máy dò báo chập. Tiến hành cắt bỏ đoạn dây bị cháy đen, đấu nối lại bằng cút nối chống nước chuyên dụng, quấn băng keo điện thật chặt.
Tuy nhiên, lời khuyên của chuyên gia là nếu có thể, bạn nên bỏ hẳn đoạn dây ngầm bị hỏng đó trong tường và tiến hành khoan đi một đường ống ruột gà mới men theo góc tường hoặc chạy trên trần thạch cao để cấp nguồn thay thế, vừa an toàn lại vừa dễ sửa chữa sau này.
Phần lớn các sự cố chập điện âm tường đều bắt nguồn từ việc sử dụng các loại dây dẫn kém chất lượng, lõi đồng nhiều tạp chất dễ sinh nhiệt, hoặc lớp vỏ nhựa cách điện mỏng giòn, dễ bị lão hóa sau vài năm sử dụng.
Hệ thống điện âm tường là phần “xương cốt” của ngôi nhà, rất khó khăn và tốn kém khi sửa chữa. Do đó, ngay từ khâu thiết kế và chọn mua vật tư, các kỹ sư cơ điện luôn khuyến cáo gia chủ lựa chọn sản phẩm từ thương hiệu uy tín hàng đầu như CADIVI. Cáp điện CADIVI sử dụng đồng tinh khiết 99.99% cùng lớp vỏ bọc nhựa PVC/XLPE nguyên sinh chất lượng cao, có khả năng chống cháy, chịu nhiệt tốt, giúp ngăn chặn triệt để nguy cơ om nhiệt, rách vỏ, bảo vệ an toàn cho công trình lên tới hàng chục năm.
Để giúp bạn chủ động tính toán chi phí và lựa chọn đúng chủng loại dây dẫn chính hãng (từ dây đơn đơn cứng, dây đôi mềm cho đến cáp điện lực) phù hợp với ngân sách của công trình, hãy tham khảo ngay bảng báo giá chi tiết, đầy đủ chiết khấu mới nhất dưới đây:
XEM NGAY: Bảng giá cáp điện CADIVI mới nhất chính hãng chiết khấu cao để lựa chọn dòng sản phẩm an toàn, chống cháy nổ tối ưu cho hệ thống điện âm tường của gia đình bạn.
Bên cạnh CADIVI, để tối ưu chi phí vật tư và có thêm nhiều phương án lựa chọn cho công trình, bạn cũng có thể tham khảo thêm các dòng sản phẩm chất lượng khác thông qua bảng giá dây cáp điện LS Vina, cập nhật đầy đủ bảng giá dây cáp điện Daphaco hoặc xem nhanh bảng giá dây cáp điện Thăng Long tại nhà phân phối Thành Đạt Tech.
Sự cố dây điện âm tường bị chập là tình huống kỹ thuật tương đối phức tạp và nguy hiểm. Việc dò tìm đòi hỏi sự kiên nhẫn, tư duy logic và các dụng cụ hỗ trợ chính xác. Bằng việc tuân thủ các bước cô lập mạch điện kết hợp với thiết bị dò tìm chuyên dụng, bạn hoàn toàn có thể tìm ra “bệnh” của hệ thống điện ngầm mà không làm ảnh hưởng đến kết cấu thẩm mỹ chung của ngôi nhà. Hãy luôn thông thái lựa chọn những dòng cáp điện chất lượng ngay từ đầu để không bao giờ phải lo lắng về sự cố chập điện ngầm!
