Hệ thống điều hòa không khí luôn được coi là một phần quan trọng không thể thiếu trong mọi công trình, từ dân dụng đến sản xuất, kinh doanh. Nếu bạn đang cân nhắc xây dựng công trình và còn phân vân về lựa chọn hệ thống điều hòa, tìm hiểu về hệ thống điều hòa không khí được Đại Việt giới thiệu dưới đây có thể phần nào hữu ích cho bạn.
Hệ thống điều hòa không khí là gì?
Hệ thống điều hòa không khí là một tập hợp các thiết bị được thiết kế để kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm trong một không gian kín. Ngoài ra, hệ thống này còn có khả năng điều chỉnh áp suất và xử lý nhiệt độ, độ ẩm của không khí bên trong phòng.

Hệ thống điều hòa không khí đảm nhận các chức năng chính sau:
- Điều chỉnh nhiệt độ.
- Điều chỉnh độ ẩm.
- Tạo sự lưu thông tuần hoàn của không khí.
- Loại bỏ bụi bẩn và các loại khí độc hại cho con người và hàng hóa.
Cấu tạo của hệ thống điều hoà không khí
Cấu tạo của hệ thống điều hòa không khí bao gồm nhiều bộ phận chính, phối hợp nhịp nhàng để thực hiện quá trình làm lạnh hoặc sưởi ấm không khí:
-
Máy nén (Compressor): Đóng vai trò trung tâm, nén môi chất lạnh từ áp suất thấp thành áp suất cao để tuần hoàn trong hệ thống.
-
Dàn nóng (Condenser): Đặt ngoài trời, chứa cuộn ống và quạt để giải nhiệt, làm ngưng tụ gas lạnh từ thể khí sang thể lỏng.
-
Dàn lạnh (Evaporator): Đặt trong phòng, hấp thụ nhiệt từ không khí trong phòng nhờ môi chất lạnh bay hơi, tạo luồng khí mát.
-
Van tiết lưu: Giảm áp suất và nhiệt độ của môi chất lạnh trước khi đi vào dàn lạnh.
-
Ống dẫn gas (Ống đồng): Nối dàn nóng và dàn lạnh, dẫn môi chất lạnh tuần hoàn.
-
Quạt gió: Tạo luồng gió lưu thông qua dàn lạnh và dàn nóng, giúp trao đổi nhiệt hiệu quả.
-
Bo mạch điều khiển: Điều phối hoạt động của toàn bộ hệ thống theo lệnh từ người dùng.
-
Ống thoát nước ngưng: Thoát nước ngưng tụ ra ngoài khi làm mát không khí.

Nhờ sự kết hợp đồng bộ của các bộ phận trên, điều hòa không khí có thể duy trì nhiệt độ, độ ẩm và chất lượng không khí ổn định, mang đến không gian sống tiện nghi.
Nguyên lý hoạt động của hệ thống điều hòa không khí
Nguyên lý hoạt động của hệ thống điều hòa không khí dựa trên chu trình nén – ngưng tụ – tiết lưu – bay hơi của môi chất lạnh (gas lạnh):
-
Nén (Compressor): Máy nén hút môi chất lạnh ở dạng khí áp suất thấp từ dàn lạnh, nén lại thành khí áp suất và nhiệt độ cao rồi đẩy sang dàn nóng.
-
Ngưng tụ (Condenser): Tại dàn nóng, luồng khí áp suất cao được quạt thổi qua, làm giảm nhiệt và chuyển gas lạnh từ dạng khí sang dạng lỏng áp suất cao.
-
Tiết lưu (Van tiết lưu): Gas lỏng áp suất cao đi qua van tiết lưu, bị giảm áp đột ngột và trở thành gas lỏng áp suất thấp, nhiệt độ thấp.
-
Bay hơi (Evaporator): Ở dàn lạnh, gas lạnh áp suất thấp hấp thụ nhiệt từ không khí trong phòng, bay hơi thành khí. Quạt gió thổi qua dàn lạnh đưa luồng khí mát vào phòng.
-
Tuần hoàn: Gas sau khi bay hơi quay lại máy nén, bắt đầu một chu trình mới.

Nhờ nguyên lý này, điều hòa không chỉ làm mát mà còn có thể sưởi ấm (với dòng 2 chiều), hút ẩm và lọc không khí, mang lại không gian sống dễ chịu, thoải mái.
Phân loại hệ thống điều hòa không khí
Hệ thống điều hòa không khí được phân thành hai loại chính: hệ thống điều hòa cục bộ và hệ thống điều hòa phân tán, cụ thể như sau:
Hệ thống điều hòa kiểu cục bộ
Loại hệ thống này bao gồm bốn dòng sản phẩm: máy điều hòa không khí một khối, máy điều hòa không khí rời hai khối, điều hòa không khí Multi Split và điều hòa dạng tủ đứng thổi tự do.
Máy điều hòa không khí loại 1 khối
Máy điều hòa loại này thường được lắp đặt trực tiếp trên tường, tương tự như cửa sổ, và do đó được gọi là máy điều hòa không khí dạng cửa sổ.

Công suất của máy điều hòa dạng cửa sổ thường nhỏ, dao động từ 7000 đến 24000 Btu/h, với các model phổ biến là 7000, 9000, 12000, 18000. Số lượng model có thể khác nhau tùy thuộc vào từng nhà sản xuất.
Máy điều hòa không khí rời loại 2 khối
Loại máy này có hai cụm, dàn nóng và dàn lạnh, được đặt tách biệt và kết nối với nhau bằng ống đồng dẫn gas và dây điện điều khiển. Máy nén được đặt trong dàn nóng và hoạt động được điều khiển từ dàn lạnh thông qua bộ điều khiển có dây hoặc điều khiển từ xa.

Máy điều hòa kiểu rời thường có công suất nhỏ, từ 9000 Btu/h đến 60000 Btu/h.
Máy điều hòa không khí loại Multi – Split
- Thực chất, đây là loại điều hòa chỉ có một dàn nóng, nhưng kết nối với từ 2 đến 4 dàn lạnh. Mỗi dàn lạnh được coi là một hệ thống riêng biệt và hoạt động độc lập. Hoạt động của các dàn lạnh này không phụ thuộc vào nhau. Các máy điều hòa ghép có thể sử dụng các loại dàn lạnh khác nhau.
- Máy điều hòa dạng ghép này có các đặc điểm và cấu tạo tương tự máy điều hòa kiểu rời, nhưng do sử dụng chung dàn nóng nên tiết kiệm được diện tích lắp đặt.

Máy điều hoà kiểu 2 mãnh thổi tự do – Loại tủ đứng
- Máy điều hòa rời thổi tự do là dòng máy có công suất trung bình, thường được lắp đặt trong nhà hàng hoặc sảnh của các cơ quan. Công suất của dòng máy này dao động từ 36000 đến 100000 Btu/h. Nguyên lý lắp đặt tương tự máy điều hòa rời, bao gồm dàn nóng, dàn lạnh và hệ thống ống đồng, dây điện kết nối chúng.
- Ưu điểm nổi bật của dòng sản phẩm này là khả năng tuần hoàn và thổi trực tiếp gió lạnh vào không gian điều hòa, giảm thiểu tổn thất nhiệt. Chi phí lắp đặt cũng thấp hơn. Độ ồn của máy không cao, nên có thể lắp đặt trong phòng mà không gây ảnh hưởng.

Hệ thống điều hòa phân tán
Hệ thống điều hòa phân tán gồm hai dòng sản phẩm: máy điều hòa không khí hệ VRV và máy điều hòa không khí làm lạnh bằng nước.
Máy điều hòa không khí hệ VRV
- Tên gọi VRV xuất phát từ cụm từ tiếng Anh “Variable Refrigerant Volume”, có nghĩa là hệ thống điều hòa có khả năng điều chỉnh lưu lượng môi chất tuần hoàn, từ đó thay đổi công suất của phụ tải bên ngoài.
- Dòng sản phẩm VRV ra đời để khắc phục các nhược điểm của máy điều hòa dạng rời, như giới hạn về độ dài đường ống dẫn gas, chênh lệch độ cao giữa dàn nóng và dàn lạnh, cũng như công suất lạnh. Máy điều hòa VRV có thể kéo dài khoảng cách giữa dàn nóng và dàn lạnh lên đến 100m, chênh lệch độ cao đạt 50m, và công suất máy ở mức trung bình.

Máy điều hòa không khí làm lạnh bằng nước (WATER CHILLER)
Hệ thống điều hòa không khí kiểu làm lạnh bằng nước là hệ thống xử lý không khí bằng cách làm lạnh nước xuống khoảng 7 độ C, sau đó nước lạnh được dẫn theo đường ống bọc cách nhiệt đến các dàn trao đổi nhiệt (AHU và FCU) để xử lý nhiệt ẩm của không khí. Như vậy, nước được sử dụng làm chất tải lạnh trong hệ thống này.
Ưu điểm:
– Công suất đa dạng, từ 5 Ton đến hàng ngàn Ton.
– Hệ thống ống nước lạnh gọn nhẹ, phù hợp lắp đặt tại các tòa nhà cao tầng hoặc văn phòng, nơi không gian chỉ cho phép lắp đặt ống nhỏ.
– Hệ thống hoạt động ổn định, tuổi thọ cao và bền bỉ.
– Hệ thống có các cấp giảm tải, cho phép điều chỉnh công suất theo phụ tải bên ngoài, giúp tiết kiệm điện năng khi non tải. Mỗi máy thường có từ 3 đến 5 cấp giảm tải. Với các hệ thống lớn, có thể sử dụng các cụm máy, do đó tổng số cấp giảm tải thường lớn hơn nhiều.
– Dòng sản phẩm này thích hợp cho các công trình lớn hoặc rất lớn.

Nhược điểm:
– Cần có phòng máy riêng.
– Yêu cầu người chuyên trách phục vụ.
– Vận hành, sửa chữa và bảo dưỡng vô cùng phức tạp.
– Tiêu thụ điện năng cho một đơn vị công suất lạnh cao, đặc biệt khi tải non.
Cách lắp đặt hệ thống điều hòa không khí
Cách lắp đặt hệ thống điều hòa không khí cần được thực hiện đúng kỹ thuật để đảm bảo hiệu quả làm lạnh, tiết kiệm điện năng và độ bền của thiết bị. Các bước cơ bản gồm:
Chọn vị trí lắp đặt
- Dàn lạnh: lắp ở vị trí thoáng, cao hơn 2,5m, không bị chắn gió, tránh ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt.
- Dàn nóng: đặt nơi thoáng gió, cách tường ít nhất 30cm, không đặt gần nơi nhiều bụi bẩn hoặc nguồn nhiệt.

Lắp đặt dàn lạnh
- Cố định giá treo chắc chắn ở trên tường.
- Khoan lỗ xuyên tường để đi ống đồng, dây điện và ống thoát nước.
- Lắp dàn lạnh đúng cân bằng để tránh tình trạng nước chảy ngược.
Lắp đặt dàn nóng
- Đặt trên giá đỡ hoặc bệ xi măng chắc chắn.
- Giữ khoảng cách thoáng cho quạt tản nhiệt hoạt động hiệu quả.
Nối ống đồng và dây điện
- Dùng ống đồng tiêu chuẩn, đúng kích thước.
- Hút chân không đường ống trước khi nạp gas để loại bỏ không khí và hơi ẩm.
- Nối dây điện giữa dàn nóng và dàn lạnh theo sơ đồ kỹ thuật.

Lắp đặt ống thoát nước
Đảm bảo ống thoát nước có độ dốc, không bị gấp khúc để nước chảy ra ngoài dễ dàng.
Kiểm tra và chạy thử
- Kiểm tra kết nối gas, điện, ống thoát nước.
- Khởi động máy, kiểm tra khả năng làm lạnh, tiếng ồn và độ ổn định.
- Việc lắp đặt nên do kỹ thuật viên chuyên nghiệp thực hiện để tránh rò rỉ gas, hỏng hóc thiết bị và đảm bảo an toàn.
Hệ thống điều hòa không khí không chỉ mang lại sự thoải mái cho không gian sống và làm việc mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống hiện đại. Với khả năng làm mát, sưởi ấm, lọc bụi và kiểm soát độ ẩm, điều hòa ngày nay trở thành thiết bị gần như không thể thiếu trong gia đình, văn phòng và các công trình lớn.
Tuy nhiên, để hệ thống vận hành bền bỉ và hiệu quả, người dùng cần lựa chọn sản phẩm phù hợp, lắp đặt đúng kỹ thuật và bảo trì định kỳ. Đây chính là giải pháp tối ưu giúp bạn tận hưởng một môi trường trong lành, tiện nghi và an toàn. Hy vọng qua bài viết trên của Đại Việt, quý độc giả đã hiểu rõ hơn về hệ thống điều hòa không khí rồi nhé.











