Bị điện giật là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách sơ cứu

Bị điện giật có thể gây ra các tổn thương với nhiều mức độ khác nhau, từ những biểu hiện khó nhận biết đến hậu quả nghiêm trọng nhất là tử vong. Trong bài viết này, hãy cùng Đại Việt tìm hiểu về chủ đề bị điện giật nhé.

Mục lục hiện

Điện giật là gì?

Điện giật là hiện tượng dòng điện đi qua cơ thể. Nó có thể gây bỏng mô bên trong và bên ngoài, đồng thời gây tổn hại cho các cơ quan nội tạng. Bất kỳ ai cũng có khả năng bị điện giật nếu không tuân thủ các biện pháp an toàn về điện.

Mức độ nghiêm trọng của thương tích do điện giật có thể bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố, bao gồm:

Cường độ của dòng điện
Loại dòng điện: dòng điện xoay chiều (AC) hoặc dòng điện một chiều (DC)
Vị trí dòng điện đi qua trên cơ thể
Khoảng thời gian tiếp xúc với dòng điện
Điện trở của dòng điện

Nguyên nhân bị điện giật

Điện giật là tai nạn nguy hiểm có thể xảy ra trong sinh hoạt hằng ngày nếu chúng ta không cẩn thận. Để phòng tránh và xử lý đúng cách, trước hết cần hiểu rõ những nguyên nhân gây ra điện giật thường gặp trong cuộc sống.

Tiếp xúc trực tiếp với nguồn điện

Nguyên nhân trực tiếp là do sự bất cẩn của nạn nhân khi tiếp xúc với nguồn điện hoặc các vật mang điện, điều này thường xảy ra trong những tình huống như:

Chạm vào dây điện bị đứt hoặc rơi xuống đường.
Tiếp xúc với môi trường nước bị nhiễm điện.
Không duy trì khoảng cách an toàn với trạm biến áp cao thế. Trong trường hợp này, điện có thể phóng qua không khí và gây ra điện giật mặc dù không có tiếp xúc trực tiếp.

Tiếp xúc gián tiếp với nguồn điện

Nguyên nhân bị điện giật do tiếp xúc gián tiếp xảy ra khi một vật cách điện trở thành vật dẫn điện do hư hỏng hoặc lỗi kỹ thuật, ví dụ như:

Thiết bị điện bị hỏng hóc.
Dây điện hoặc dây nối dài bị hỏng hoặc bị mòn gây rò rỉ điện.
Hệ thống dây điện trong nhà được lắp đặt không đúng cách, bị hỏng hoặc xuống cấp.

Sét đánh

Sét đánh là một yếu tố thời tiết có thể gây ra tai nạn điện. Sét đánh có thể gây hư hỏng, cháy nổ các đường dây điện và thiết bị điện trong nhà. Nếu tiếp xúc không an toàn, nguy cơ bị điện giật là rất cao.

Ngoài ra, sét đánh trực tiếp vào người cũng là một dạng điện giật, trong đó dòng điện cao từ sét có thể gây ra các thương tích nghiêm trọng (bỏng, co rút cơ bắp, đau đớn) khiến nạn nhân khó thở hoặc rối loạn nhịp tim. Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể dẫn đến ngừng tim, ngừng tuần hoàn và tử vong.

Xem thêm:

Điện trở là gì? Công thức, cách đọc và ứng dụng
Điện áp là gì? Phân loại, công thức và ứng dụng của điện áp
Cường độ dòng điện là gì? Đơn vị đo và công thức chuẩn nhất
Quá tải điện là gì? Nguyên nhân và cách xử lý quá tải điện

Các triệu chứng điện giật

Các triệu chứng bị điện giật thường phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tai nạn. Nạn nhân có thể có ít hoặc không có dấu hiệu bên ngoài nhưng vẫn có thể bị thương tổn nghiêm trọng, thậm chí ngừng tim.

Một số người có thể cảm thấy khó chịu nhưng không có tổn thương vật lý rõ ràng, trong khi những người khác có thể cảm thấy đau đớn và nhận thấy các tổn thương mô rõ rệt.

Các triệu chứng phổ biến của tai nạn này bao gồm:

Mất ý thức, co thắt cơ
Tê hoặc ngứa ran
Gặp khó khăn trong việc hô hấp
Đau đầu, suy giảm thị lực hoặc là thính giác
Bỏng
Co giật
Rối loạn nhịp tim

Những ảnh hưởng khi bị giật điện

Thương tích do điện áp thấp thường chỉ là những tổn thương nhẹ, trong khi tiếp xúc kéo dài với dòng điện có thể gây ra bỏng sâu và thậm chí tử vong.

Các tổn thương khi bị điện giật

Khi bị điện giật, tất cả các cơ của người bệnh đều bị co giật mạnh, gây ra hai tình huống:

Nạn nhân bị đẩy ra xa vài mét và có thể bị chấn thương.
Nạn nhân bị dính chặt vào nơi truyền điện; cần cẩn trọng để tránh nạn nhân bị ngã và gây thêm các chấn thương khi ngắt điện.

Tai biến tức khắc

Ngưng tim phổi: Bệnh nhân có thể ngừng thở trước, sau đó đến ngừng tim; ngừng tim thường do rung thất.
Bỏng: Bỏng là một trong những thương tích phổ biến nhất, thường thấy rõ nhất ở các điểm tiếp xúc với nguồn điện và mặt đất, như tay, gót chân, đầu, môi (thường gặp ở trẻ em do thói quen ngậm vật lạ). Vùng da bị bỏng điện có thể có màu đỏ, đỏ hoặc đen, cháy xém. Ngoài ra, nạn nhân có thể bị bỏng do dòng điện cao thế. Trường hợp này có thể rất nghiêm trọng nếu điện thế càng cao và thời gian tiếp xúc càng dài. Vết bỏng không đau, không chảy máu, không chảy nước, không mưng mủ; nơi dòng điện đi vào thường có ranh giới rõ ràng, hình tròn hoặc hình oval. Bỏng đôi khi do sự di chuyển của dòng điện, gây bỏng sâu, khó đánh giá từ bên ngoài.
Gãy xương: Điện giật cũng có thể gây ra gãy xương hoặc dị dạng ở một số bộ phận của cơ thể khi nạn nhân bị hất văng ra khỏi nguồn điện do tình trạng co cơ mạnh – đặc biệt ảnh hưởng đến cột sống và ngực.

Tai biến muộn

Choáng giảm thể tích: Do tăng tính thấm thành mạch, tổn thương tế bào.
Phù não gây tăng áp lực nội sọ.
Chèn ép khoang: Do hoại tử và phù nề mô, đặc biệt là ở tứ chi. Hội chứng này không xuất hiện ngay sau khi bị điện giật; cần phải theo dõi cẳng tay và cẳng chân trong một thời gian mới có thể nhận ra.
Suy thận cấp: Do hoại tử cơ. Vài giờ sau khi bị giật điện, bệnh nhân đã tỉnh táo bỗng nhiên đi tiểu ra nước tiểu màu đỏ sẫm và sau đó không đi tiểu nữa. Xét nghiệm máu và nước tiểu có thể phát hiện Myoglobin, một chất có thể làm tắc ống thận và gây suy thận cấp.
Tim: Ngoại tâm thu nhĩ và thất, loạn nhịp hoàn toàn, đau thắt ngực.
Tâm thần kinh: Liệt nửa người, hội chứng ngoại tháp, bệnh thần kinh ngoại biên (liệt, đau, tê da), rối loạn điện não.

Khi nào bị điện giật cần phải gặp bác sĩ?

Trong mọi trường hợp, bất kỳ ai bị điện giật cũng nên gọi cấp cứu và đến các cơ sở y tế để được kiểm tra và điều trị chuyên sâu hơn nếu cần – ngay cả khi không có dấu hiệu bất thường nào xuất hiện.

Đối với trường hợp điện giật không gây bỏng, hãy đến gặp bác sĩ trong vòng 48 giờ. Đây là khoảng thời gian mà các phương pháp điều trị điện giật có hiệu quả tối ưu nhất.
Trường hợp gây bỏng, hãy lập tức đến trung tâm cấp cứu gần nhất; không nên tự ý điều trị vết bỏng tại nhà.

Cần phải làm gì khi phát hiện người bị điện giật?

Khi thấy người bị điện giật, chúng ta thường hoang mang và dễ mắc sai lầm, ảnh hưởng đến tính mạng của nạn nhân, thậm chí khiến bản thân mình bị giật theo. Cần lưu ý những điều sau trước khi tiến hành sơ cứu: (3)

Kiểm tra xung quanh để đảm bảo an toàn cho bạn, nạn nhân và những người khác.
Nhanh chóng ngắt cầu dao điện hoặc sử dụng thanh tre, thanh gỗ để kéo dây điện ra khỏi người nạn nhân. Khi ngắt điện, cần cẩn trọng để tránh nạn nhân bị ngã và gây thêm chấn thương, khiến tai nạn trở nên nghiêm trọng hơn.
Kiểm tra mức độ chấn thương và xem nạn nhân còn tỉnh táo không. Gọi tên nạn nhân và xem có phản hồi hay không.
Nếu nạn nhân hôn mê, ngừng tim, ngừng thở: Tiến hành sơ cứu.
Cần ngắt nguồn điện và di chuyển nạn nhân ra khỏi nguồn điện một cách an toàn.

Sơ cứu tai nạn bị điện giật như thế nào?

Các bước sơ cứu cơ bản cho người bị điện giật như sau:

Đưa nạn nhân đến khu vực thoáng khí, đặt nạn nhân nằm ngửa, nới lỏng quần áo và xoa bóp tim trong khi gọi và chờ xe cứu thương đến.
Thực hiện việc hô hấp nhân tạo nếu nạn nhân bất tỉnh, với tần suất thổi hơi 10-12 lần/phút.
Tiến hành ép tim ngoài lồng ngực 100-120 lần/phút. Thực hiện song song với thổi ngạt với chu kỳ 30 lần ép tim và 2 lần thổi ngạt.

Lưu ý:

Khi ngắt điện, cần cẩn trọng để tránh nạn nhân bị ngã và gây thêm chấn thương khiến tai nạn trở nên nghiêm trọng hơn.
Tuyệt đối không dùng tay để kéo nạn nhân ra khi nguồn điện chưa được ngắt để tránh bị điện giật.
Nếu nạn nhân tỉnh táo và chỉ bị bỏng nhẹ, hãy rửa vết bỏng dưới vòi nước mát.
Nếu vết thương bị chảy máu, hãy sử dụng băng gạc để cầm máu.
Không cạo gió, thoa dầu hoặc đổ nước vào người nạn nhân.
Giữ ấm cho nạn nhân, nên sử dụng vải sạch hoặc băng gạc để phủ lên vết thương bỏng.
Việc sơ cứu nhanh chóng và kịp thời có vai trò rất quan trọng, nhưng ưu tiên hàng đầu là gọi cấp cứu ngay sau khi tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện, hoặc nhờ những người xung quanh gọi cấp cứu khi thấy nạn nhân bị giật điện.
Chỉ chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế để cấp cứu hồi sức khi bệnh nhân đã tự thở lại và có mạch.
Trên đường đến bệnh viện, vẫn phải tiếp tục công tác cấp cứu và theo dõi sát sao để phát hiện và điều trị kịp thời các biến chứng.

Chẩn đoán tình trạng bị giật điện tại phòng cấp cứu

Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ tiến hành các bước chẩn đoán sức khỏe toàn diện để đánh giá mức độ tổn thương bên ngoài và tiềm ẩn bên trong cơ thể thông qua các xét nghiệm sau:

Điện tâm đồ (EKG) để kiểm tra nhịp tim.
Xét nghiệm thai kỳ (dành cho phụ nữ mang thai) để đánh giá các tác động có thể có đến thai nhi.
Chụp CT để kiểm tra tình trạng não, cột sống và ngực.
Xét nghiệm máu và nước tiểu để kiểm tra các enzyme cơ, nhằm đánh giá mức độ chấn thương cơ nếu có.
Xét nghiệm hình ảnh: Ví dụ như chụp X-quang, chụp CT hoặc chụp MRI để kiểm tra xem có xương gãy hoặc trật khớp hay không.

Biện pháp điều trị khi bị giật điện

Phương pháp điều trị thường phụ thuộc vào nguồn điện giật và mức độ nghiêm trọng của vết thương; có thể bao gồm:

Thuốc giảm đau
Truyền dịch tĩnh mạch
Các phương pháp điều trị bỏng không phẫu thuật (như thuốc mỡ kháng sinh và băng)
Ghép da phẫu thuật (đối với vết bỏng nặng)

Những cách phòng tránh hiện tượng điện giật

Dưới đây là các biện pháp phòng tránh điện giật và giữ an toàn điện mà mọi người nên lưu ý, đặc biệt khi gia đình có trẻ nhỏ.

Người lớn cần luôn cảnh giác trong việc loại bỏ các yếu tố nguy hiểm gây điện giật ở thiết bị điện, hệ thống đường điện, dây điện, phích cắm,… bị hư hỏng.
Không đặt bất kỳ thiết bị điện nào gần hoặc trong môi trường tiếp xúc với nước. Thay thế các ổ cắm gần các nguồn nước (bồn rửa, bồn tắm) bằng các ổ cắm có cầu chì (GFCI).
Không sử dụng dây điện bị sờn hoặc đứt.
Không nên để dòng điện vượt quá ampe tối đa của dây điện.
Không bao giờ sử dụng phích cắm điện có chấu thứ ba (là chốt nối đất) đã bị tháo ra.
Luôn sử dụng bóng đèn có công suất phù hợp trong các thiết bị chiếu sáng.
Sử dụng cầu dao và cầu chì có kích thước và định mức dòng điện phù hợp cho mạch điện.
Không sử dụng nhiều thiết bị điện tại cùng một ổ cắm để tránh quá tải.
Dạy cho trẻ về sự nguy hiểm của điện – chỉ người lớn mới được phép sử dụng điện.
Gia đình có trẻ em cần trang bị đồ bảo hộ để che kín các ổ cắm điện và phích cắm điện.
Tránh sử dụng điện thoại, máy tính và các thiết bị điện khác khi trời mưa gió vì chúng có thể trở thành vật dẫn sét.
Không ở ngoài trời khi có giông bão; cần tìm chỗ trú sớm khi có mưa giông.
Luôn kiểm tra kỹ và tắt nguồn điện trước khi sửa chữa điện.
Cẩn thận tránh xa đường dây điện khi cắt tỉa cây cối hoặc sửa chữa nhà cửa.

Câu hỏi thường gặp về điện giật

Nguồn điện khoảng bao nhiêu thì giật chết người?

Điện áp từ 40V trở lên được coi là nguy hiểm. Trên thực tế, hiệu điện thế từ 24V với cường độ 10mA đã có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Hơn nữa, nếu vùng cơ thể tiếp xúc với điện bị ẩm ướt, nguy cơ tử vong sẽ tăng cao và diễn ra nhanh hơn.

Bà bầu bị điện giật nhẹ thì có sao không?

Nếu chỉ gây ra cảm giác tê nhẹ và biến mất sau vài giây, nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi là khá thấp. Trong trường hợp này, bà bầu nên nghỉ ngơi và theo dõi những bất thường (nếu có). Tốt nhất là nên đi khám bác sĩ để có kết quả kiểm tra cụ thể giúp an tâm hơn.

Các lưu ý quan trọng khi trẻ bị điện giật là gì?

Thực hiện các biện pháp an toàn để ngắt nguồn điện và đưa trẻ đến nơi an toàn.
Thực hiện hồi sức CPR trong khoảng 2 phút nếu thấy trẻ không có mạch cổ/mạch bẹn, sau đó nhanh chóng gọi cấp cứu.

Điện giật là tai nạn nguy hiểm có thể xảy ra bất cứ lúc nào nếu hệ thống điện không được sử dụng và quản lý đúng cách. Trang bị kiến thức an toàn, kiểm tra định kỳ thiết bị điện và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp giảm thiểu rủi ro. Bảo vệ tính mạng con người cũng như đảm bảo vận hành ổn định cho gia đình và công trình. Hy vọng qua bài viết trên của Đại Việt, quý độc giả đã có thêm kiến thức hữu ích rồi nhé.

Tìm hiểu thêm: