Điện giật có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí là tử vong. Vì vậy, an toàn điện luôn là ưu tiên hàng đầu. Hãy chắc chắn rằng nhà bạn đã được trang bị Aptomat chống giật để bảo vệ bạn và gia đình.
Aptomat chống giật, còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như Át chống giật, CB chống giật, Aptomat chống dòng rò, hoặc Cầu dao chống dòng rò, tương tự như Aptomat thông thường, có các loại sau:
Xem thêm: Bảng giá cáp điện cadivi mới nhất của Đại Việt
Aptomat chống giật (CB chống giật) sẽ tự động ngắt mạch điện khi phát hiện dòng điện rò xuống đất hoặc khi có người bị điện giật. Bên cạnh đó, các loại Aptomat chống giật ELCB và RCBO còn có thêm chức năng bảo vệ quá tải tương tự như Aptomat thông thường. Ngược lại, RCCB chỉ có chức năng duy nhất là chống dòng rò và cần được sử dụng kết hợp với MCB để bảo vệ quá tải. Như vậy, ta có thể hiểu: RCCB + MCB = RCBO.
Aptomat chống giật 1 pha hoạt động dựa trên nguyên lý: Dây nóng và dây nguội được luồn qua một biến dòng hình xuyến. Biến dòng này có cuộn sơ cấp chỉ một vòng dây (chính là dây nóng và dây nguội đi qua tâm biến thế) và cuộn thứ cấp có vài chục vòng dây.
Dòng điện đi ra ở dây nóng và dòng điện trở về ở dây nguội (hoặc ngược lại) có chiều ngược nhau, tạo ra từ trường biến thiên ngược chiều nhau trong lõi sắt của biến dòng.
Khi hai dòng điện này bằng nhau, hai từ trường biến thiên sẽ triệt tiêu lẫn nhau, làm cho điện áp ở cuộn thứ cấp của biến dòng bằng 0. Nếu có dòng điện rò, dòng điện qua hai dây không còn cân bằng, hai từ trường biến thiên khác nhau dẫn đến sự xuất hiện dòng điện cảm ứng trên cuộn thứ cấp.
Dòng điện này được đưa vào IC để so sánh với ngưỡng dòng rò an toàn. Nếu vượt quá ngưỡng (ví dụ 15mA), IC sẽ kích hoạt Triac để cấp điện cho cuộn hút của Aptomat và ngắt mạch.
Đối với các dòng rò lớn (vài trăm mA), IC không cần thiết vì phức tạp và tốn kém. Lực điện từ sinh ra bởi dòng điện trong cuộn dây có thể trực tiếp đóng ngắt aptomat.
Nguyên lý hoạt động của Aptomat chống giật cho điện 3 pha 3 dây: tương tự như trên nhưng với 3 dây pha đi qua tâm biến dòng.
Nguyên lý hoạt động của Aptomat chống giật cho điện 3 pha 4 dây: tương tự như trên nhưng với 3 dây pha và dây trung tính đi qua tâm biến dòng.
Bảo vệ hiệu quả con người khỏi nguy cơ điện giật
Thiết bị này phát hiện sự chênh lệch dòng điện giữa dây pha (L) và dây trung tính (N) — tức dòng rò — và ngắt mạch điện trong vòng vài mili giây (~0,02–0,03 giây), ngăn nguy cơ điện giật — rất nhanh và kịp thời để bảo vệ người dùng.
Phát hiện và ngăn dòng rò điện tức thì
Khi xuất hiện dòng rò (do lỗi thiết bị, dò qua người dùng…), aptomat sẽ ngắt ngay, giảm nguy cơ hỏa hoạn và tai nạn do điện rò.
Tăng mức độ an toàn cho hệ thống điện gia đình và công nghiệp
Không chỉ bảo vệ con người, aptomat chống giật còn giúp bảo vệ thiết bị và hệ thống điện khỏi sự cố rò điện tiềm ẩn gây hỏng hóc.
Có tích hợp thêm tính năng bảo vệ quá tải và ngắn mạch (với loại RCBO)
Tính nhạy và độ tin cậy cao, ngắt nhanh và chính xác
RCBO đặc biệt được đánh giá cao vì độ nhạy, ngắt chính xác khi phát hiện dòng rò và có thiết kế chất lượng cao, đảm bảo an toàn tối đa
| Thương hiệu & Mã sản phẩm | Dòng | Giá tham khảo |
|---|---|---|
| LS 32GRc 20A, 30 mA, 2P | 20A | 220.000 |
| Schneider EZ9D34632, 32A, 30 mA | 32A | 488.200 |
| LS EBS52Fb, 40A, 30 mA, 2P | 40A | 370.000 |
| Schneider A9D31640, 40A, 30 mA | 40A | 1.241.000 |
| LS EBE102Fb, 100A, 30 mA, 2P | 100A | 670.000 |
| Lioa (1 pha) | 10–50A | 60.000 – 150.000 |
| Lioa (3 pha) | 10–75A | 200.000 – 300.000 |
| Panasonic ELB 100A, 30 mA | 100A | 3.200.000 |
Lưu ý: Giá dao động khá lớn tùy theo thương hiệu (LS, Schneider, Panasonic…) và cấu hình (dòng, pha, khả năng ngắt mạch rò…).
Aptomat chống giật được chia thành hai loại chính: loại chỉ có chức năng chống giật (RCCB) và loại có cả chức năng bảo vệ quá tải (RCBO, ELCB). Các thông số kỹ thuật có thể khác nhau tùy thuộc vào từng loại sản phẩm:
Thông số kỹ thuật Aptomat chống giật ELCB của hãng LS
Ví dụ: Aptomat chống giật dạng khối Mitsubishi NV125-SV 3P 100A 25kA 30mA có In = 100A. Aptomat sẽ hoạt động khi dòng điện vượt quá 100A.
Ví dụ: Cùng một nhà sản xuất có hai loại ELCB với Ics = 50% Icu và Ics = 100% Icu. Aptomat chống giật EBN103c 3P 100A 18kA 100/200/500mA có Ics = 100%Icu.
Ví dụ: Aptomat chống giật ELCB 250AT/400AF có độ bền cao hơn so với loại 250AT/250AF. Aptomat 400AF cũng có kích thước và giá thành lớn hơn.
Cần xem xét các yếu tố sau khi chọn Aptomat chống giật để tránh chọn sai, dẫn đến không sử dụng được:
Aptomat chống giật có chức năng bảo vệ quá tải (RCBO, ELCB) có thể thay thế aptomat thông thường, tuy nhiên loại này có cấu tạo phức tạp và dòng cắt ngắn mạch thường thấp. Sử dụng RCBO, ELCB sau aptomat thường sẽ bảo vệ tốt hơn. Aptomat chỉ có chức năng chống giật (RCCB) cần được lắp đặt sau aptomat thường.
Một lỗi phổ biến là sử dụng Aptomat chống giật 3 pha (3 cực) cho hệ thống 3 pha tải hỗn hợp (tải 1 pha, 3 pha, sử dụng trung tính), dẫn đến aptomat bị ngắt liên tục. Đối với tải 3 pha hỗn hợp, cần sử dụng Aptomat chống giật 4 pha (3 pha 4 cực, 3P + N). Đối với điện 1 pha (1 dây pha + 1 dây trung tính), cần sử dụng aptomat 2 pha (1 pha 2 cực, 1P + N). Aptomat chống giật 3 pha 3 cực chỉ phù hợp với tải 3 pha 3 dây không có dây trung tính (ví dụ: động cơ 3 pha).
Đối với RCBO, ELCB, chọn dòng định mức dựa trên công suất sử dụng, tương tự như chọn Aptomat thông thường. Đối với Aptomat chống giật không có chức năng bảo vệ quá tải (RCCB), chọn dòng định mức bằng hoặc lớn hơn dòng định mức của Aptomat thường được lắp cùng.
Aptomat chống giật thường có ba loại dòng rò: 15mA, 30mA, 100/200/500mA. Các hệ thống nhỏ và khu vực dân dụng thường sử dụng Aptomat chống rò 30mA. Các khu vực sản xuất công nghiệp thường dùng loại 100/200/500mA.
Aptomat chống giật là một thiết bị quan trọng trong hệ thống điện, nhưng do cấu tạo phức tạp nên giá thành cao hơn nhiều so với Aptomat thông thường. Do đó, nó chưa được sử dụng rộng rãi như Aptomat thông thường và các nhà sản xuất cũng không phát triển nhiều dòng sản phẩm đa dạng như Aptomat thường.
Hiện nay, trên thị trường có nhiều hãng sản xuất Aptomat chống giật (CB chống giật) cho cả điện 1 pha và 3 pha, bao gồm:
Mitsubishi: Aptomat chống giật RCCB, Aptomat chống dòng rò RCBO, ELCB.
LS: Aptomat chống giật RCCB, Aptomat chống dòng rò RCBO, ELCB.
Schneider: Aptomat chống giật RCCB, Aptomat chống dòng rò RCBO, ELCB.
Kết luận, aptomat chống giật chính là giải pháp an toàn điện tối ưu cho mọi công trình, từ nhà ở dân dụng đến hệ thống điện công nghiệp. Với khả năng phát hiện dòng rò và ngắt điện tức thì, thiết bị giúp bảo vệ con người khỏi nguy cơ điện giật, đồng thời hạn chế cháy nổ và hư hỏng thiết bị. Hy vọng qua bài viết trên của Đại Việt, sẽ giúp quý độc giả có thêm kiến thức hữu ích về aptomat chống giật rồi nhé.
